Alimenty po rozwodzie – kiedy były małżonek może ich żądać?
Wiele osób uważa, że alimenty po rozwodzie dotyczą wyłącznie dzieci. Tymczasem przepisy przewidują również możliwość dochodzenia alimentów od byłego małżonka. Nie oznacza to jednak, że obowiązek taki powstaje automatycznie po rozwiązaniu małżeństwa.
W tym artykule wyjaśniamy, kiedy były małżonek może domagać się alimentów, jakie warunki muszą zostać spełnione oraz jakie znaczenie ma orzeczenie o winie.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje możliwość zasądzenia alimentów na rzecz byłego małżonka, jednak tylko wtedy, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki. Przepisy przewidują dwie podstawowe sytuacje.
Po pierwsze - były małżonek może domagać się alimentów, jeżeli znajduje się w niedostatku. Ocena, czy dana osoba pozostaje w niedostatku, zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Sąd analizuje między innymi możliwości zarobkowe, stan zdrowia, sytuację majątkową oraz usprawiedliwione potrzeby osoby ubiegającej się o alimenty.
Po drugie - jeżeli rozwód został orzeczony z wyłącznej winy jednego z małżonków, drugi – niewinny – może domagać się alimentów również wtedy, gdy rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Nie jest wówczas konieczne wykazanie niedostatku.
Stąd też orzeczenie o winie ma znaczenie. Rozstrzygnięcie o winie może wpływać na zakres obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami. Dlatego decyzja o żądaniu orzeczenia o winie powinna być dobrze przemyślana i uwzględniać nie tylko przebieg postępowania rozwodowego, ale również jego możliwe skutki w przyszłości. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule Rozwód z orzekaniem o winie czy bez? Które rozwiązanie wybrać?
Każda sprawa jest oceniana indywidualnie przez sąd. Nie istnieje jedna kwota alimentów odpowiednia dla wszystkich spraw. Sąd, ustalając wysokość alimentów, bierze pod uwagę przede wszystkim usprawiedliwione potrzeby osoby uprawnionej, możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego, sytuację życiową obu byłych małżonków, okoliczności konkretnej sprawy.
Trzeba pamiętać, że obowiązek alimentacyjny nie zawsze trwa bezterminowo. Czas trwania obowiązku alimentacyjnego zależy od podstawy jego zasądzenia oraz okoliczności konkretnej sprawy. Przepisy przewidują sytuacje, w których obowiązek alimentacyjny wygasa, na przykład w razie zawarcia przez uprawnionego nowego małżeństwa. W niektórych przypadkach obowiązek może również ustać z upływem czasu lub na skutek zmiany okoliczności uzasadniających jego istnienie.
Jeżeli po wydaniu wyroku nastąpi istotna zmiana sytuacji życiowej lub majątkowej jednej ze stron, możliwe jest wystąpienie do sądu z żądaniem zmiany wysokości alimentów. Każdorazowo konieczne jest wykazanie, że doszło do zmiany okoliczności mających znaczenie dla obowiązku alimentacyjnego.
Przykład
Po rozwodzie była żona, która nie została uznana za wyłącznie winną rozpadu małżeństwa, utraciła źródło utrzymania z przyczyn zdrowotnych. W postępowaniu sąd oceniał, czy znajduje się w niedostatku oraz jakie są możliwości zarobkowe byłego męża.
W innej sprawie rozwód został orzeczony z wyłącznej winy jednego z małżonków. Sąd badał, czy rozwód spowodował istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny i nie można automatycznie przenosić rozstrzygnięć z jednego przypadku na drugi.
Alimenty między byłymi małżonkami nie są automatycznym skutkiem rozwodu. Ich zasądzenie zależy od spełnienia przesłanek przewidzianych w przepisach prawa oraz od indywidualnej oceny okoliczności sprawy. Znaczenie może mieć zarówno sytuacja majątkowa stron, jak i treść wyroku rozwodowego, w szczególności rozstrzygnięcie dotyczące winy za rozkład pożycia.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy alimenty po rozwodzie należą się każdej byłej żonie lub byłemu mężowi?
Nie. Konieczne jest spełnienie przesłanek określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.
- Czy rozwód bez orzekania o winie wyklucza alimenty?
Nie. W określonych sytuacjach alimenty mogą zostać zasądzone także wtedy, gdy sąd nie orzekał o winie. Ocena zależy od spełnienia ustawowych przesłanek.
- Czy można podwyższyć alimenty po rozwodzie?
Tak, jeżeli nastąpi istotna zmiana okoliczności wpływających na zakres obowiązku alimentacyjnego.
- Czy ponowne zawarcie małżeństwa ma znaczenie?
Tak. Zawarcie nowego małżeństwa przez osobę uprawnioną do alimentów może mieć wpływ na dalsze istnienie obowiązku alimentacyjnego.