Kiedy sąd nie orzeknie rozwodu? Przeszkody do rozwodu w Polsce
Wiele osób zakłada, że jeżeli jeden z małżonków chce rozwodu, sąd zawsze go orzeknie. W rzeczywistości polskie prawo przewiduje sytuacje, w których sąd oddali pozew o rozwód. Nie oznacza to jednak, że brak zgody jednego z małżonków automatycznie uniemożliwia rozwód.
Sąd nie bada wyłącznie tego, czy strony chcą się rozwieść, ale przede wszystkim sprawdza, czy spełnione zostały ustawowe warunki rozwiązania małżeństwa. Podstawowym warunkiem uzyskania rozwodu jest ustalenie przez sąd, że nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że między małżonkami muszą ustać najważniejsze więzi - emocjonalna, fizyczna i gospodarcza.
Jeżeli sąd uzna, że rozpad małżeństwa nie jest jeszcze trwały albo zupełny, może nie orzec rozwodu. Brak trwałego i zupełnego rozkładu pożycia to najważniejsza przeszkoda do rozwodu. Sąd może uznać, że kryzys małżeński jest przejściowy i strony mają jeszcze szansę na odbudowanie relacji, na przykład małżonkowie pozostają w bliskiej relacji, nadal prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, kryzys trwa krótko, podejmują próbę ratowania małżeństwa itp. W takiej sytuacji sąd może uznać, że przesłanki rozwodu nie zostały spełnione.
Brak zgody małżonka na rozwód sam w sobie nie blokuje rozwodu. Jeżeli sąd ustali, że doszło do trwałego i zupełnego rozpadu małżeństwa, może orzec rozwód nawet wtedy, gdy drugi małżonek się temu sprzeciwia. Jednak brak zgody może mieć znaczenie w przebiegu sprawy, zwłaszcza gdy strona przedstawia argumenty przeciwko rozwodowi albo gdy rozwodu domaga się małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a sprzeciw wnosi drugi z małżonków. Rozwód bowiem nie jest dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Sąd również nie odmówi rozwodu wyłącznie dlatego, że małżonkowie mają dzieci. Posiadanie wspólnych dzieci nie jest przeszkodą do rozwiązania małżeństwa. Znaczenie ma natomiast sytuacja, gdy rozwód miałby spowodować poważną szkodę dla dobra wspólnych małoletnich dzieci lub istotne zagrożenie ich prawidłowego rozwoju. Rozwód bowiem nie jest dopuszczalny i to mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Dlatego sąd bada między innymi sytuację emocjonalną dzieci, relacje dzieci z rodzicami, warunki opieki po rozwodzie.
Sama choroba jednego z małżonków nie oznacza automatycznej odmowy rozwodu. Może jednak mieć znaczenie, jeżeli rozwód w konkretnej sytuacji byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, w szczególności orzeczenie rozwodu może okazać się sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zwłaszcza wówczas, gdy jedno z małżonków jest nieuleczalnie chore, wymaga pomocy i rozwód dla niego stanowi rażącą krzywdę. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy stan choroby jest zawiniony, w szczególności jako skutek nałogu. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny i w każdej sprawie sąd bada między innymi rodzaj choroby, jej przyczyny, skutki rozwodu itp.
Sąd odmówi rozwodu, jeśli małżonkowie się pogodzili. Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że rozkład pożycia nie jest już trwały, jeżeli w toku postępowania małżonkowie odbudują relację i ponownie funkcjonują jak para, sąd może uznać, że brak jest podstaw do rozwodu.
Sąd nie może natomiast nie zgodzić się na rozwód z powodu winy. Kwestia winy nie decyduje o tym, czy rozwód zostanie orzeczony. Sąd może orzec rozwód bez orzekania o winie, z winy jednego małżonka lub z winy obojga małżonków. Podstawą orzeczenia rozwodu jest trwały i zupełny rozkład pożycia i tę kwestię przede wszystkim sąd musi ustalić. Kwestia winy rozkładu pożycia podlega ustaleniu i ocenie dopiero po stwierdzeniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.
Choć rozwód jest obecnie częstym postępowaniem, nie każdy pozew rozwodowy kończy się wydaniem wyroku rozwiązującego małżeństwo. Sąd musi ustalić, czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia oraz czy nie zachodzą szczególne przeszkody przewidziane w przepisach.
Dlatego przed złożeniem pozwu warto przeanalizować sytuację małżeństwa i przygotować argumentację odpowiadającą rzeczywistemu przebiegowi rozpadu związku.
Najczęstsze błędne przekonania
„Jeżeli druga osoba nie chce rozwodu, sąd go nie da.”
- Nie zawsze. Brak zgody może mieć znaczenie, ale nie jest decydujący.
„Każdy pozew rozwodowy kończy się rozwodem.”
- Nie. Sąd może oddalić powództwo, jeżeli przesłanki rozwodu nie są spełnione.
„Dzieci zawsze blokują rozwód.”
- Nie. Sąd bada dobro dzieci, ale samo ich posiadanie nie uniemożliwia rozwodu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można odmówić komuś rozwodu?
Nie można samym sprzeciwem skutecznie zablokować rozwodu, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.
Ile razy sąd może oddalić pozew o rozwód?
Nie ma określonego limitu. Jeżeli sytuacja się zmieni, możliwe jest ponowne wystąpienie z pozwem.
Czy zdrada gwarantuje rozwód?
Nie. Zdrada może być dowodem rozpadu małżeństwa, ale sąd bada całość sytuacji. Temat zdrada a rozwód będzie szerzej omówiony w kolejnych wpisach
Czy sąd może zmusić małżonków do pozostania razem?
Nie. Jeżeli spełnione są przesłanki rozwodu, sąd może rozwiązać małżeństwo.