Rozwód krok po kroku – od pozwu do wyroku
Decyzja o rozwodzie należy do najtrudniejszych w życiu. Oprócz emocji pojawiają się liczne pytania dotyczące formalności, przebiegu postępowania oraz czasu oczekiwania na wyrok. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda sprawa rozwodowa od momentu podjęcia decyzji o zakończeniu małżeństwa aż do wydania wyroku przez sąd.
Polskie prawo przewiduje możliwość rozwiązania małżeństwa przez rozwód, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że ustały wszystkie więzi łączące małżonków – więź emocjonalna, więź fizyczna, więź gospodarcza. Sąd bada, czy rozkład pożycia ma charakter trwały, czyli czy nie ma realnych szans na odbudowanie małżeństwa. Nie w każdej sytuacji rozwód będzie jednak możliwy. Sąd może oddalić pozew między innymi wtedy, gdy rozwód byłby sprzeczny z dobrem wspólnych małoletnich dzieci lub zasadami współżycia społecznego. W określonych przypadkach ograniczenia dotyczą również małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia.
Postępowanie rozpoczyna się od wniesienia pozwu o rozwód do właściwego sądu okręgowego. Pozew powinien zawierać między innymi oznaczenie stron, żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód, informację, czy rozwód ma nastąpić z orzekaniem o winie czy bez orzekania o winie, uzasadnienie, wnioski dotyczące dzieci, alimentów, kontaktów oraz władzy rodzicielskiej, jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, podpis. Do pozwu należy dołączyć wymagane dokumenty, w szczególności odpis aktu małżeństwa, a w przypadku posiadania dzieci – odpisy aktów ich urodzenia.
Więcej na temat przygotowania pozwu przeczytasz w następnym artykule:
„Jak napisać pozew o rozwód?”.
Pozew składa się do sądu okręgowego właściwego według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Po wpływie pozwu sąd sprawdza, czy spełnia on wymagania formalne. Jeżeli występują braki, powód zostanie wezwany do ich uzupełnienia. Następnie odpis pozwu zostaje doręczony drugiemu małżonkowi, który może przedstawić swoje stanowisko i złożyć odpowiedź na pozew.
Po wymianie pism procesowych sąd wyznacza termin rozprawy. Czas oczekiwania zależy od wielu czynników, w tym od obciążenia konkretnego sądu oraz stopnia skomplikowania sprawy. Jeżeli małżonkowie są zgodni co do rozwodu i wszystkich jego skutków, postępowanie zwykle przebiega sprawniej niż w przypadku sporu dotyczącego winy, dzieci czy alimentów.
Podczas rozprawy sąd przesłuchuje strony i przeprowadza zgłoszone dowody. W zależności od okoliczności mogą zostać przesłuchani również świadkowie lub przeprowadzone inne dowody, takie jak dokumenty, korespondencja czy opinie specjalistów. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd rozstrzyga także kwestie dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania dziecka, kontaktów z dzieckiem, alimentów. W niektórych sprawach konieczne może być uzyskanie opinii specjalistów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Nie każda sprawa kończy się na pierwszej rozprawie. Jeżeli konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych dowodów, sąd wyznaczy kolejne terminy.
Po zakończeniu postępowania dowodowego sąd wydaje wyrok. W wyroku może rozstrzygnąć między innymi o rozwiązaniu małżeństwa, winie jednego z małżonków albo braku orzekania o winie, wykonywaniu władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi, alimentach, sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, innych kwestiach przewidzianych przepisami prawa.
Trzeba pamiętać, że podział majątku wspólnego nie następuje automatycznie wraz z rozwodem. Co do zasady może zostać przeprowadzony w odrębnym postępowaniu, chyba że jego dokonanie w postępowaniu rozwodowym nie spowoduje nadmiernej zwłoki. Jeśli zakres majątku wspólnego nie jest nadmiernie duży sąd może orzec o podziale majątku dorobkowego już w wyroku rozwodowym. Temat ten szerzej omówimy w osobnym artykule
Często zadajemy sobie pytanie jak długo trwa sprawa rozwodowa? Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. Na czas postępowania wpływają między innymi stopień konfliktu między małżonkami, liczba świadków, konieczność przeprowadzania opinii specjalistów, liczba rozpraw, obciążenie sądu. Sprawy, w których strony są zgodne i nie mają sporu dotyczącego dzieci czy winy, często kończą się szybciej niż postępowania wymagające przeprowadzenia rozbudowanego postępowania dowodowego.
Przykład: małżonkowie byli zgodni co do rozwodu, nie wnosili o orzekanie o winie i przedstawili wspólne stanowisko dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. Dzięki temu postępowanie przebiegło sprawniej niż w sytuacji, gdy strony pozostają w konflikcie i zgłaszają liczne wnioski dowodowe.
Każda sprawa jest jednak indywidualna, dlatego nie można z góry przewidzieć czasu jej trwania.
Sprawa rozwodowa składa się z kilku etapów – od przygotowania pozwu, przez postępowanie przed sądem, aż do wydania wyroku. Każda sprawa ma jednak indywidualny charakter, dlatego jej przebieg zależy od okoliczności konkretnego przypadku, w szczególności od stanowiska stron oraz kwestii dotyczących wspólnych dzieci i zakresu sporu.
Jeżeli rozważasz wniesienie pozwu o rozwód lub otrzymałeś pozew od współmałżonka, warto wcześniej przeanalizować swoją sytuację prawną i przygotować odpowiednią strategię działania. Masz pytania lub potrzebujesz pomocy zadzoń +48 601 877 842 lub napisz
Najczęściej zadawane pytania:
Czy mogę złożyć pozew bez adwokata?
Tak. Przepisy nie wymagają ustanowienia pełnomocnika. W wielu sprawach profesjonalna pomoc prawna może jednak ułatwić przygotowanie pozwu i właściwe przedstawienie stanowiska przed sądem.
Czy rozwód zawsze odbywa się z orzekaniem o winie?
Nie. Jeżeli oboje małżonkowie zgodnie o to wnoszą, sąd może zaniechać orzekania o winie.
Czy obecność na rozprawie jest obowiązkowa?
Co do zasady sąd przesłuchuje strony, dlatego ich obecność jest istotna. W szczególnych przypadkach możliwe są jednak rozwiązania przewidziane przez przepisy postępowania cywilnego.
Czy po rozwodzie można wrócić do poprzedniego nazwiska?
Tak. Przepisy przewidują możliwość powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa poprzez złożenie stosownego oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego w ustawowym terminie.